Danışanlarımın bilişsel süreçlerini ve gelişimsel ihtiyaçlarını doğru analiz etmek, onlara sunulacak desteğin en sağlam temelini oluşturur. Atılacak adımları nesnel verilerle şekillendirmek amacıyla; çocukların ve ergenlerin zihinsel potansiyellerini, odaklanma becerilerini ve akademik hayata hazırlıklarını değerlendiren çeşitli zeka, dikkat ve okul olgunluk testleri uygulamaktayım.
Günümüzde bireylerin 2 yaştan 90 yaşa kadar zeka potansiyellerinin değerlendirilmesi uygun ölçme araçları kullanılarak yapılabilmektedir. Başta hastanelerin psikiyatri, psikoloji, nöroloji, adli tıp birimleri olmak üzere, özel klinikler (vb.), ve rehberlik araştırma merkezlerinde eğitim almış uzmanlar tarafından bu değerlendirmeler yapılmaktadır. Bu değerlendirmelerden yola çıkılarak birey hakkında çeşitli kararlar verilmektedir.
Çocuk ve ergenlerin normal ya da özel eğitime devam edip edemeyecekleri, varsa engel durumu ve bu konuda neler yapılabileceği ayrıca bireyin eğitim planlamasının nasıl şekillendirileceğine dair karar verilirken test bulgularının yanında aileden ve diğer bilgi kaynaklarından elde edilen bilgiler de ele alınmaktadır.
“Zeka”, bir çok yetenek alanını ihtiva eden bir yapı olması nedeniyle zeka testleri de çeşitlilik arz etmektedir. Bazı testler zekanın sadece bir yönüne odaklanıp o alanla ilgili ölçüm yaparken, genel zeka fonksiyonlarını(IQ) bütüncül olarak ölçen araçlar da vardır. Genel IQ’ yü ölçen testlerin sunduğu verilerin çeşitliliği ve bireyi daha detaylı tanıma imkanı sunması nedeniyle daha çok tercih edilebilmektedir. Bu anlamda kullanılan ölçüm araçları içerisinde “Wechsler Zeka Ölçekleri” önemli yer tutmaktadır.
ABD’de geliştirilen (güncellenen) WISC – IV’ ün ticari ve bilimsel telif hakları 2008 yılında Türk Psikologlar Derneği(TPD) tarafından alınmış ve Öktem ve arkadaşları tarafından (2008-2012 tarihleri arasında) TÜBİTAK destekli proje olarak Türkiye uyarlaması ve standardizasyonu tamamlanarak uygulanmaya başlanmıştır.
WISC-IV, Türkiye’de yaygın olarak kullanılan daha önceki sürümü olan WISC-R’dan yapısı ve yorumu açısından önemli farklılıklar göstermektedir .
WISC-R’dan Performans Zeka Puanı, Sözel Zeka Puanı ve Tüm Test Ölçek Puanı olmak üzere üç tür birleşik puan elde edilmektedir.
WISC-IV testi ile ise ;
Sözel Kavrama,
Algısal Akıl Yürütme,
Çalışma Belleği,
İşlemleme Hızı ve
Tüm Ölçek Puanı (TÖZP)
olmak üzere beş ayrı birleşik puan elde edilmekte ve çocuğun kendi yaş normları içerisindeki başarı düzeyi değerlendirilmektedir.
WISC – IV’ nün uygulama yaş aralığı 6 yaş – 16 yaş 11 aya kadar genişletilmiştir.
WISC – IV’ ün uygulama süresi çocuğun motivasyonu ve çalışma hızına bağlı olarak değişiklik (1.30 -2 saat) gösterebilmekte ve gerektiğinde gün içinde kısa ara verilerek test tamamlanmaktadır.
Test sonucu ( norm değerlendirmesi yapıldıktan sonra) aileye aynı gün “sözel raporlama” daha sonra da “yazılı aile raporu” şeklinde verilmektedir. Testin değerlendirilmesinde, çocuğun test esnasında gösterdiği tüm davranışlar (yönergeye uyumu, çalışma motivasyonu, dikkati, duygusal reaksiyonları, başarma arzu ve çabası vs.) da çok önemlidir. Bu nedenle test sonuçları sadece bir skor olarak değerlendirilmemeli, bütüncül olarak ele alınması önemsenmektedir. Aynı zamanda test dışında aileden ve üçüncü kaynaklardan (okul ve çevreden) alınan bilgiler de göz önünde bulundurularak değerlendirme tamamlanmaktadır.
Wechsler Çocuklar için Zeka Ölçeği- IV ‘ün kullanmaya başlamasıyla birlikte klinik anlamda zekanın değerlendirilmesinde Türkiye için yeni bir dönem başlamıştır. Türk Psikologlar Derneği tarafından açılan WISC -IV uygulayıcı eğitimini tamamlayan uzmanların sayısı arttıkça WISC-R’ın yerini hızlı bir şekilde WISC IV ölçeğinin aldığı görülmektedir ve böyle de olmalıdır.
WISC- IV TESTİ, uygulanan çocuğun yüksek yararı dikkate alınarak, sonuçların çocukların etiketlemesini ya da bu amaçla kullanılmasını önlemek için etik kurallara riayet edilmesi, test sonuçlarının çocuğun ve ailenin sorunların çözümünde yardımcı bir araç olarak kullanılması özellikle önerilmektedir.
NEDEN WISC-IV’ü tercih etmeliyiz? Nitelikli bir ölçme aracının temel özelliği, geçerlik ve güvenirliktir. Bu anlamda günümüz çağının bireylerini günümüz şartlarına göre yapılandırılmış bir ölçekle değerlendirmek zorundayız. WISC- IV, kapsam ve niteliği itibariyle böyle bir ihtiyacı karşılamak için Türkiye’ye kazandırılmıştır.
Büyük emeklerle kullanıma hazır hale getirilen WISC-IV’ü uygulama yetkinliği, sadece Türk Psikologlar Derneği (TPD) tarafından verilen eğitimi başarı ile tamamlayan ve sertifikasını alan psikologlara verilmiştir.
Bireyin genel zihinsel kapasitesini ölçmek amacıyla kullanılan bireysel olarak uygulanan bir zeka testidir.
Süreye dayalı bir test olmayıp 2 yaştan yetişkin yaşa kadar uygulanabilmektedir. Testin süresi çocuğun performansına bağlı olmakla birlikte ortalama 40-60 dakika arasında değişebilmektedir.
Zekayı tek bir boyut üzerinden değil farklı bilişsel alanlar üzerinden değerlendirir.
Bu test ile bireyin sözel dil kapasitesi, görsel akıl yürütme becerisi, sözel sentez, motor koordinasyon ve işitsel dikkat becerileri gibi gelişim alanları hakkında bilgi edinmek mümkündür.
Eski bir test olmasına rağmen zekayı bütüncül bir açıdan değerlendirmesi nedeniyle 6 yaş altı çocuklarda halen tercih edilen bir ölçektir.
6 yaş sonrası değerlendirmelerde WISC-IV TESTİ tercih edilmektedir.
CNS Vital Signs bilişsel performans ve dikkat testleri; 8 yaştan 89 yaşa kadar uygulanan kapsamlı nörobilişsel değerlendirme ölçeğidir.
Bireylerin sözel/görsel belleklerini, motor beceri/hızlarını, bilişsel yeteneklerini, duygusal bellek ve dikkat becerilerini ölçen testlerden oluşur, içerisinde 10 alt test barındırır.
70 yılı aşkın süredir kullanılan bu test online olarak gerçekleştirilir ve tüm testler uygulandığında 16 temel nörobilişsel alanı içeren rapor otomatik yazılımla raporlanır.
Uygulanan birey hakkında kapsamlı bilgiler sunar.
MOXO Dikkat Testi; Okul çağı çocuklarının öğrenme sürecini, yetişkinlerin günlük hayatlarındaki işlevselliklerini etkileyen “Dikkat Düzeylerinin” kendi yaş ve cinsiyet normları içerisinde tespiti içi kullanılmaktadır.
DEHB’nin dört ana semptomu olan dikkat eksikliği, zamanlama problemi, dürtüsellik ve hiperaktivite düzeyinin objektif olarak ölçülmesini sağlamaktadır. Testin en önemli özelliği bireyin “hedef göreve” odaklanarak, testte bulunan görsel ve işitsel çeldiricileri görmezden gelmesi yani çeldiricilerle baş edebilmesidir. Birey; bunu başarabilmek için çeldiricilerin aktif inhibisyonunu sağlamak zorunda kalmakta, bu da testin ölçmek istediği semptomları ayırt edici/belirgin şekilde ölçmesini sağlamaktadır. Tıpkı günlük hayatta olduğu gibi bireyin hedef davranışı gerçekleştirirken karşılaştığı, davranışı engelleyici, etkileyici ya da yön değiştirici çelidiriciler karşısında nasıl pozisyon aldığına dair bilgiler sunmaktadır.
MOXO ÇOCUK TESTİ: 6-12 yaş arası çocuklar için özel olarak tasarlanmış olup, uzmanların “Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğunun(DEHB)” tanısında ve hasta gözlem süreçlerine yardımcı bir araç olarak kullanılmaktadır. MOXO Çocuk Testi, yaş ile uyumlu çeşitli uyaran ve çeldiriciler içeren, 15 dakikalık online uygulanan bir testtir.
MOXO GENÇ&YETİŞKİN TESTİ: 13-65 yaş arası yetişkinler için geliştirilmiş, uzmanların DEHB tanısı ve hasta/danışan gözlem süreçlerine yardımcı bir araç olarak kullanılmaktadır. Moxo Testi bireyin görsel ve işitsel çeldiriciler karşısında tepki verme (dikkat-dürtüsellik-hiperkativite ve zamanlama) düzeyini ölçen ve bilgisayar üzerinden yapılan Nöro-Kognitif bir testtir.
***Moxo Dikkat Testi Uzman Hekim ve Psikologlar tarafından uygulanan (bireysel görüş ve duygu içermeyen), objektif veriler sunan online uygulanan bir testtir.
Neden Moxo Dikkat Testi kullanmalısınız ?
Moxo Dikkat Testi dünyada 50’den fazla ülkede kullanılmaktadır. Ülkemizde de 1750’den fazla klinik ve merkezde uzmanlar tarafından güvenle kullanılan, objektif veriler sunan, bilgisayar tabanlı yeni kuşak Nörokognitif Test’tir.
Moxo Testi; DEHB’nin 4 temel bileşeni olan “dikkat, zamanlama, dürtüsellik, hiperaktiviteyi” görsel ve işitsel çeldiriciler eşliğinde objektif olarak ölçmektedir.
Moxo Test uygulama sonucunda sorunun tanılanması ve takibi için kişiye özel sonuç raporları otomatik olarak alınmaktadır.
MOXO Dikkat Testi uzmanın klinik görüş ve değerlendirmesine yardımcı olan bir araçtır.
9-60 yaş arası bireylere uygulanır. Bireyin seçici dikkat ve zihinsel işlem hızını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş ve klinik ortamlarda kullanılan nöropsikolojik bir değerlendirme aracıdır. Dikkatim ilgili uyarana yönlendirilmesi, dikkatinin sürdürülebilirliği, işlem yapma hızı ve hata yapma eğilimi hakkında bilgi verir.
5-7 yaş için uygundur. Özellikle çocukların dikkat, konsantrasyon ve görsel algı hızını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Çocuğun seçici dikkat, görsel algı, ayırt etme hızını ve konsantrasyon süresini ölçer.
10 yaş üstü çocuklar için uygundur. Seçici dikkat ve Sürdürülebilir dikkat becerilerini değerlendirir. Zamana dayalı olarak çocuğun dikkatini yönetebilme sürdürebilme ve hata yapma eğilimleri hakkında bilgi verir. Klinik anlamda tanı koymak için değil, tanıyı destekleyici ve verileri anlamlandırmaya yarayan bir araçtır.
***
Ayrıca aile görüşmesi, klinik gözlem ve okul öncesi öğretmen görüşleri alınarak bütüncül bir yaklaşımla çocuğun okula hazır bulunuşluk düzeyi hakkında bir sonuca varılır.
Çocukların Duygu durumunun değerlendirilmesinde kullanılan Projektif Testler; CAT Testi, TAT Testi, Louisa Düss psikanalitik hikayeler testi vb. testler kullanılarak çocuğun iç dünyası, kaygıları, içsel çatışmaları ve duygusal ihtiyaçları hakkında bilgiler elde edilir.
Psikolojik değerlendirmelerde kullanılan tüm ölçekler danışanı anlamada birer araçtır. Esas önemli olan bu ölçme araçları ile elde edilen bilgilerin klinik deneyim, gözlem ve diğer bütün bilgilerle bütünleştirilerek sentezlenebilmesidir.
Burada sıralanan testler klinik çalışmalarda kullanılanlardan sadece bazılarıdır.
Danışanın ihtiyacına, yaşına, geliş nedenine göre, kullanılan testler farklılık gösterebilir.
